Trong một quan hệ kéo dài ba năm với nhiều ràng buộc, bất đồng là điều gần như chắc chắn. Điều quyết định không phải là có tranh chấp hay không mà là bạn xử lý nó thế nào, và bạn đã chuẩn bị gì từ trước.
Các loại tranh chấp thường gặp
Bên nhượng quyền mở điểm bán gần bạn. Loại tranh chấp phổ biến nhất và gây thiệt hại rõ nhất.
Hỗ trợ không như cam kết. Bạn trả phí mà không nhận được gì.
Giá nguyên liệu tăng bất hợp lý. Ăn mòn trực tiếp vào lợi nhuận của bạn.
Nguồn cung không ổn định. Hết nguyên liệu là bạn phải đóng cửa.
Chất lượng nguyên liệu không đảm bảo. Và bạn là người bị khách phàn nàn.
Bên nhượng quyền thay đổi chính sách đơn phương. Phí, chuẩn vận hành, danh mục nguyên liệu.
Bị phạt vì vi phạm mà bạn cho là không công bằng. Tiêu chí kiểm tra không rõ ràng.
Tranh chấp về việc chấm dứt hợp đồng. Ai vi phạm và ai phải bồi thường.
Tranh chấp về tiền ký quỹ. Không được hoàn hoặc hoàn chậm.
Tranh chấp về quyền chuyển nhượng. Khi bạn muốn sang lại.
Tranh chấp về điều khoản không cạnh tranh. Sau khi hợp đồng kết thúc.
Phần lớn đều dự đoán được từ lúc đọc hợp đồng. Đó là lý do phải đọc kỹ.
Chuẩn bị từ trước
Hợp đồng rõ ràng là biện pháp phòng ngừa tốt nhất. Mơ hồ ở đâu thì tranh chấp ở đó.
Ghi mọi cam kết vào văn bản. Hứa miệng không có giá trị khi tranh chấp.
Giữ toàn bộ trao đổi. Email, tin nhắn, biên bản họp.
Giữ mọi hoá đơn và chứng từ thanh toán. Bằng chứng về việc bạn đã thực hiện nghĩa vụ.
Ghi nhật ký vận hành. Ngày nào giao hàng chậm, ngày nào gọi hỗ trợ.
Chụp ảnh khi có vấn đề về chất lượng nguyên liệu. Kèm ngày tháng.
Lưu số liệu doanh thu đầy đủ. Để chứng minh thiệt hại nếu cần.
Biết rõ điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng. Toà án hay trọng tài và ở đâu.
Giữ quan hệ tốt với các chủ cửa hàng khác. Nếu nhiều người cùng gặp thì tiếng nói mạnh hơn.
Có luật sư quen để hỏi khi cần. Không cần thuê thường xuyên.
Đọc lại hợp đồng mỗi sáu tháng. Để nhớ quyền của mình.
Chuẩn bị không phải là thiếu tin tưởng. Mà là làm kinh doanh chuyên nghiệp.
Thương lượng trước
Luôn bắt đầu bằng thương lượng. Chín mươi phần trăm tranh chấp giải quyết được ở bước này.
Nêu vấn đề bằng văn bản chính thức. Không chỉ gọi điện phàn nàn.
Nêu cụ thể điều khoản nào bị vi phạm. Khách quan và có dẫn chiếu.
Nêu thiệt hại cụ thể. Bằng số liệu chứ không bằng cảm giác.
Đề xuất giải pháp thay vì chỉ phàn nàn. Cách làm việc hiệu quả hơn nhiều.
Đặt thời hạn phản hồi hợp lý. Bảy tới mười lăm ngày.
Giữ giọng chuyên nghiệp. Cảm xúc làm giảm sức thuyết phục.
Gặp trực tiếp nếu có thể. Nhiều vấn đề giải quyết được qua một buổi nói chuyện.
Ghi biên bản cuộc gặp. Và gửi lại cho hai bên xác nhận.
Tìm giải pháp cả hai cùng chấp nhận được. Quan hệ còn dài.
Ghi thoả thuận mới bằng văn bản. Phụ lục hợp đồng nếu cần.
Theo dõi việc thực hiện. Thoả thuận không được thực hiện thì cũng như không có.
Khi thương lượng không thành
Tập hợp toàn bộ bằng chứng. Theo trình tự thời gian.
Tính toán thiệt hại cụ thể. Có cơ sở và có số liệu.
Tham vấn luật sư. Một buổi tư vấn cho bạn biết vị thế thật của mình.
Đánh giá chi phí và thời gian theo đuổi. So với giá trị thiệt hại.
Cân nhắc hoà giải qua bên thứ ba. Nhanh và rẻ hơn kiện tụng.
Kiểm tra điều khoản giải quyết tranh chấp. Toà án hay trọng tài, ở địa phương nào.
Trọng tài thường nhanh hơn toà. Nhưng chi phí có thể cao hơn.
Gửi văn bản yêu cầu cuối cùng. Trước khi khởi kiện.
Cân nhắc tác động tới việc kinh doanh. Tranh chấp kéo dài làm bạn mất tập trung.
Đôi khi chấp nhận thiệt để đi tiếp là lựa chọn đúng. Tính bằng tổng chi phí chứ không bằng cảm giác.
Đôi khi chấm dứt và làm lại là đúng. Đánh giá lạnh lùng.
Quyết định dựa trên con số chứ đừng dựa trên tự ái. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Giữ quan hệ trong lúc bất đồng
Tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của mình. Ngừng trả phí là bạn thành bên vi phạm.
Tách bạch vấn đề tranh chấp với việc vận hành. Cửa hàng vẫn phải chạy tốt.
Không nói xấu bên kia với khách. Bạn đang bán thương hiệu của họ.
Không đưa tranh chấp lên mạng xã hội. Làm mọi thứ khó giải quyết hơn.
Giữ giao tiếp chuyên nghiệp. Kể cả khi bạn bực.
Tìm người trung gian trong hệ thống. Có thể là chủ cửa hàng lâu năm.
Hiểu góc nhìn của bên kia. Đôi khi họ cũng có khó khăn thật.
Đề xuất giải pháp có lợi cho cả hai. Dễ được chấp nhận hơn.
Đặt mốc thời gian cho việc giải quyết. Đừng để kéo dài vô hạn.
Chuẩn bị phương án nếu quan hệ không cứu được. Sang nhượng hoặc chấm dứt.
Học từ tranh chấp này. Và đọc kỹ hơn ở hợp đồng sau.
Quan hệ đối tác tốt vẫn là mục tiêu. Kể cả khi đang bất đồng.
