Nhượng quyền là một giao dịch rất cụ thể: bạn trả tiền để được dùng thương hiệu, công thức và quy trình của người khác, và đổi lại bạn phải làm theo cách họ quy định. Hiểu rõ hai vế đó trước khi ký là điều quan trọng nhất.
Cơ chế cơ bản
Bên nhượng quyền sở hữu thương hiệu và mô hình. Họ đã chạy thử và chứng minh mô hình sinh lời được ở ít nhất một vài điểm bán.
Bên nhận quyền bỏ vốn và vận hành. Bạn là chủ cửa hàng, chịu rủi ro kinh doanh và hưởng lợi nhuận sau khi trừ phí.
Bạn được dùng tên thương hiệu và bộ nhận diện. Đây là thứ bạn trả tiền nhiều nhất để có.
Bạn được chuyển giao công thức và quy trình. Từ pha nước sốt tới cách xếp ca nhân viên.
Bạn được đào tạo trước khi khai trương. Thường một tới hai tuần tuỳ thương hiệu.
Bạn thường phải mua nguyên liệu từ bên nhượng quyền. Đây là nguồn thu chính của nhiều hệ thống.
Bạn phải tuân thủ chuẩn của hệ thống. Thực đơn, giá bán, bày trí, đồng phục.
Bên nhượng quyền kiểm tra định kỳ. Và có quyền yêu cầu khắc phục.
Hợp đồng có thời hạn. Hết hạn thì gia hạn hoặc chấm dứt.
Bạn không sở hữu thương hiệu. Chấm dứt hợp đồng là mất quyền sử dụng ngay.
Lợi ích là rút ngắn thời gian thử sai. Rủi ro là bạn bị ràng buộc bởi quyết định của người khác.
Đây là giao dịch chứ không phải là sự bảo đảm. Nhượng quyền không loại bỏ rủi ro kinh doanh.
Các loại phí
Phí nhượng quyền ban đầu là khoản trả một lần. Cho quyền sử dụng thương hiệu và chuyển giao mô hình.
Phí này thường không hoàn lại. Kể cả khi cửa hàng đóng sau sáu tháng.
Phí quản lý hằng tháng tính theo doanh thu. Thường từ ba tới tám phần trăm tuỳ hệ thống.
Phí marketing chung. Một tới ba phần trăm doanh thu, dùng cho truyền thông toàn hệ thống.
Chi phí nguyên liệu mua từ hệ thống. Thường cao hơn giá thị trường, đây là chỗ cần tính kỹ.
Chi phí thiết kế và thi công theo chuẩn. Nhiều hệ thống chỉ định đơn vị thi công.
Chi phí thiết bị theo danh mục quy định. Không được tự mua loại khác.
Phí đào tạo và phí hỗ trợ khai trương. Có hệ thống tính riêng, có hệ thống gộp vào phí ban đầu.
Tiền ký quỹ. Một số hệ thống yêu cầu, hoàn lại khi kết thúc hợp đồng đúng hạn.
Phí gia hạn hợp đồng. Đừng quên khoản này khi tính dài hạn.
Cộng tất cả lại rồi mới so với lợi nhuận dự kiến. Nhiều người chỉ nhìn phí ban đầu.
Yêu cầu bảng kê đầy đủ mọi khoản. Bằng văn bản trước khi ký.
Bạn được gì
Mô hình đã được kiểm chứng. Giảm rủi ro thử sai so với tự mở, đây là giá trị lớn nhất.
Công thức chuẩn và ổn định. Không phải mất nhiều tháng để tự tìm.
Quy trình vận hành viết sẵn. Từ đặt hàng tới đóng ca.
Đào tạo ban đầu. Cho bạn và cho nhân viên.
Nguồn cung ổn định. Không phải tự tìm nhà cung cấp.
Nhận diện thương hiệu có sẵn. Khách biết tên là lợi thế thật ở giai đoạn đầu.
Hỗ trợ chọn mặt bằng. Nhiều hệ thống có đội khảo sát.
Hỗ trợ khai trương. Truyền thông và chương trình mở bán.
Được hưởng chiến dịch marketing chung. Nếu hệ thống đủ lớn.
Có cộng đồng chủ cửa hàng để học hỏi. Giá trị ít được nhắc nhưng rất thực.
Hỗ trợ kỹ thuật khi có sự cố. Tuỳ mức độ của từng hệ thống.
Nhưng tất cả đều có giá. Và bạn phải tính xem giá đó có xứng không.
Bạn mất gì
Mất quyền tự quyết về thực đơn. Không được thêm hay bớt món theo ý mình.
Mất quyền tự quyết về giá. Phải theo khung giá của hệ thống.
Mất quyền chọn nhà cung cấp. Phải mua nguyên liệu từ nguồn được chỉ định.
Mất quyền thiết kế không gian. Phải theo bộ nhận diện.
Mất một phần lợi nhuận cho phí hằng tháng. Dù cửa hàng lãi hay lỗ.
Chịu ảnh hưởng từ uy tín của cả hệ thống. Một cửa hàng khác gặp sự cố là bạn cũng bị ảnh hưởng.
Bị ràng buộc bởi hợp đồng dài hạn. Muốn dừng sớm thường phải bồi thường.
Không sở hữu tài sản vô hình nào. Khách quen là của thương hiệu chứ không phải của bạn.
Khó chuyển nhượng nếu muốn thoát. Thường phải được bên nhượng quyền đồng ý.
Phụ thuộc vào năng lực của bên nhượng quyền. Họ yếu đi thì bạn chịu chung.
Có điều khoản không cạnh tranh sau khi kết thúc. Bạn không được mở tiệm tương tự trong một thời gian.
Cân nhắc kỹ những điều này. Chúng quan trọng ngang các con số tài chính.
So với tự mở tiệm
Tự mở thì chi phí ban đầu thường thấp hơn. Không có phí nhượng quyền và không bị ràng buộc về thiết bị.
Tự mở thì toàn quyền quyết định. Thực đơn, giá, thiết kế, nhà cung cấp.
Tự mở thì toàn bộ lợi nhuận là của bạn. Không phải chia phí hằng tháng.
Nhưng tự mở thì phải tự tìm ra công thức. Và quá trình đó tốn nhiều tháng và nhiều tiền.
Tự mở thì phải tự xây thương hiệu. Rất chậm và rất tốn.
Tự mở thì tỷ lệ thất bại cao hơn. Nhất là với người chưa có kinh nghiệm ngành.
Nhượng quyền hợp với người có vốn nhưng thiếu kinh nghiệm. Bạn mua kinh nghiệm của người khác.
Tự mở hợp với người có nghề và có ý tưởng riêng. Và chấp nhận đi chậm hơn.
Nhượng quyền hợp với người muốn mở nhiều điểm. Quy trình sẵn giúp nhân bản nhanh.
Tự mở hợp với người muốn kiểm soát hoàn toàn. Và không muốn bị ràng buộc.
Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả. Phụ thuộc vào bạn là ai và có gì.
Làm thuê trong ngành sáu tháng trước khi quyết định. Lời khuyên đúng cho cả hai hướng.
